دیسک گردن یکی از شایع ترین اختلالات ستون فقرات است که می تواند کیفیت زندگی افراد را به شدت تحت تأثیر قرار دهد. طبق آمارهای منتشر شده توسط Mayo Clinic، حدود ۸۵٪ از افراد بالای ۶۰ سال درجاتی از آرتروز یا مشکلات دیسک گردنی را تجربه می کنند. در این مقاله، با تکیه بر دانش تخصصی دکتر محسن کیخائی و منابع معتبر بین المللی، به بررسی ابعاد مختلف این بیماری می پردازیم.
دیسک گردن چیست؟
ستون فقرات گردنی شامل ۷ مهره است که توسط دیسک های بینمهره ای از یکدیگر جدا می شوند. این دیسک ها مانند ضربه گیر عمل کرده و انعطاف پذیری گردن را فراهم می کنند. هر دیسک دارای یک هسته ژلاتینی (Nucleus Pulposus) و یک حلقه بیرونی سخت (Anulus Fibrosus) است. زمانی که حلقه بیرونی دچار ترک یا فتق شود و ماده داخلی به بیرون نشت کند، عارضه فتق دیسک رخ می دهد که می تواند به ریشه های عصبی یا نخاع فشار وارد کند.
به گفته منابع معتبری نظیر Cleveland Clinic، در حدود ۹۰٪ موارد، فتق دیسک در سطوح C5-C6 یا C6-C7 رخ می دهد. دکتر محسن کیخائی، جراح و متخصص مغز و اعصاب، معتقد است که تشخیص زودهنگام می تواند نرخ موفقیت درمانهای غیرجراحی را تا ۸۰٪ افزایش دهد.
علائم دیسک گردن چیست؟
شناخت نشانه های دیسک گردن اولین قدم در مسیر درمان است. علائم دیسک گردن بسته به شدت فشار بر عصب، از دردهای خفیف تا ناتوانیهای حرکتی متغیر است. علائم اولیه دیسک گردن معمولاً به صورت خشکی صبحگاهی یا دردهای مبهم در ناحیه شانه بروز میکند.
شایع ترین علائم دیسک گردن عبارتند از:
- دردهای انتشار دهنده: این دردها در مسیر عصب از گردن به سمت بازو، ساعد و انگشتان حرکت میکنند.
- بیحسی و گزگز (Paresthesia): در حدود ۶۰٪ بیماران، احساس خوابرفتگی در دستها را گزارش میدهند.
- ضعف عضلانی: کاهش قدرت در مشت کردن دست یا بالا بردن بازو.
در موارد خاص، علائم دیسک گردن عصبی می تواند با اضطراب و تنشهای عضلانی تشدید شود. همچنین، علائم دیسک گردن خفیف ممکن است تنها به صورت دردهای دورهای ظاهر شود، اما در صورت عدم پیگیری، به علائم دیسک گردن حاد تبدیل میگردد که با درد تیر کشنده و ناگهانی همراه است.
دیسک گردن باعث چه دردهایی می شود؟
- دردهای سوزشی در ناحیه کتف.
- سردردهای پسسری (Occipital Neuralgia).
- درد در قفسه سینه که گاهی با مشکلات قلبی اشتباه گرفته میشود.
در صورت بروز علائم دیسک گردن شدید، مانند اختلال در تعادل یا از دست دادن کنترل ادرار، مراجعه فوری به جراح ضروری است. عوارض دیسک گردن شدید میتواند منجر به آسیبهای دائمی به نخاع (میلوپاتی) گردد.
به گزارش Mayo Clinic
“Cervical radiculopathy often results in numbness and weakness in the arm.”
رادیکولوپاتی گردنی اغلب منجر به بیحسی و ضعف در بازو میشود.
مقایسه علائم دیسک گردن و دیسک کمر
در جدول زیر شاهد مقایسه علائم دیسک گردن و دیسک کمر می باشید؟
| ویژگی | دیسک گردن | دیسک کمر |
|---|---|---|
| محل اصلی درد | گردن، شانه و بازوها | کمر، باسن و پاها |
| اختلالات حسی | گزگز انگشتان دست | گزگز انگشتان پا و ساق |
| علائم ثانویه | سردرد و سرگیجه | درد سیاتیک و گرفتگی کمر |
| تأثیر بر راه رفتن | ایجاد عدم تعادل در موارد شدید | لنگیدن یا ناتوانی در بلند کردن مچ پا |
علت دیسک گردن
اصلیترین دلیل دیسک گردن، فرایند فرسایشی پیری (Degeneration) است. با افزایش سن، دیسکها حدود ۲۰٪ از محتوای آب خود را از دست میدهند که این امر باعث کاهش خاصیت ارتجاعی آنها میشود. علاوه بر سن، عوامل زیر در بروز مشکلات دیسک گردن دخیل هستند:
- سبک زندگی: طبق آمار، ۷۵٪ از افرادی که بیش از ۸ ساعت در روز با کامپیوتر کار میکنند، در معرض ابتلا به التهاب دیسک گردن قرار دارند.
- تروما: حوادث رانندگی (Whip-lash injury).
- ژنتیک: حدود ۳۰٪ از موارد ابتلا ریشه در سوابق خانوادگی دارند.
تشخیص دیسک گردن به چه صورت است؟
تشخیص دقیق توسط دکتر محسن کیخائی در بیمارستان تندیس، با استفاده از پروتکلهای استاندارد جهانی مشابه مراکز پیشرفتهای چون Johns Hopkins Medicine انجام میشود:
- معاینات فیزیکی: تست اسپورلینگ (Spurling’s test) برای بررسی فشار روی اعصاب.
- MRI: دقیقترین روش با صحت بالای ۹۵٪ برای مشاهده فتق دیسک.
- نوار عصب و عضله (EMG/NCS): برای تعیین میزان آسیب به ریشههای عصبی.
درمان دیسک گردن
رویکرد علائم دیسک گردن و درمان آن بر اساس شدت بیماری تعیین میشود. هدف اولیه، کاهش دردهای دیسک گردن و بازیابی توان حرکتی بیمار است. در پروتکلهای درمانی مدرن، اولویت با روشهای محافظهکارانه است.
درمان غیر جراحی دیسک گردن
در حدود ۸۰٪ تا ۹۰٪ بیماران با استفاده از درمان دیسک گردن بدون جراحی بهبود مییابند. این روشها شامل فیزیوتراپی، استفاده از گردنبند طبی در کوتاهمدت، داروهای ضدالتهابی و تزریقات اپیدورال تحت هدایت تصویربرداری است.
درمان جراحی دیسک گردن
اگر علایم شدید دیسک گردن به مدت ۶ تا ۱۲ هفته به درمانهای دارویی پاسخ ندهد، جراحی توصیه میشود. دکتر محسن کیخائی با بهرهگیری از جراحیهای میکروسکوپی و لیزری، ریسک عمل را به زیر ۲٪ رسانده و دوره نقاهت را تا ۵۰٪ کاهش داده است.
اثرات و عوارض دیسک گردن
نادیده گرفتن علائم شدید دیسک گردن میتواند منجر به اثرات دیسک گردن غیرقابل بازگشت شود. از جمله عوارض دیسک گردن میتوان به تحلیل رفتن عضلات دست (Atrophy) و اختلال در مهارتهای ظریف حرکتی (مانند دکمه بستن پیراهن) اشاره کرد. در مواردی که نشانه های دیسک گردن شدید ناشی از فشار بر نخاع باشد، بیمار ممکن است دچار اختلال در راه رفتن شود.
به گزارش spine-health
“Untreated cervical myelopathy can lead to permanent nerve damage.”
میلوپاتی گردنی درمان نشده میتواند منجر به آسیب دائمی عصب شود.
نتیجه گیری
دیسک گردن بیماری قابل کنترلی است؛ مشروط بر اینکه تحت نظر متخصص باتجربه درمان شود. دکتر محسن کیخائی، با تجربه بیش از هزاران جراحی موفق و عضویت در انجمن جراحان مغز و اعصاب ایران و اروپا، آماده ارائه نوینترین متدهای درمانی در بیمارستان تندیس جردن است. تشخیص بهموقع مانع از بروز عوارض دیسک گردن شدید خواهد شد.
